Long ago in Odisha, near the shining blue waters of Chilika Lake, lived a milkmaid named Manika. Every morning she carried clay pots of cool, creamy curd along the dusty road to sell.

In those days, the great King Purushottama Deva of Puri was setting out on a long journey to the faraway land of Kanchi. Before leaving, he had prayed at the temple of Lord Jagannath: “Please, Lord, go with me.”

बहुत समय पहले ओडिशा में, चिलिका झील के चमकते नीले पानी के पास माणिका नाम की एक ग्वालिन रहती थी। हर सुबह वह ठंडे, मलाईदार दही के मिट्टी के मटके धूल भरी सड़क पर बेचने ले जाती थी।

उन दिनों पुरी के महान राजा पुरुषोत्तम देव दूर देश कांची की लंबी यात्रा पर निकल रहे थे। जाने से पहले उन्होंने भगवान जगन्नाथ के मंदिर में प्रार्थना की थी: “प्रभु, कृपया मेरे साथ चलिए।”

ବହୁ ଦିନ ତଳେ ଓଡ଼ିଶାରେ, ଚିଲିକା ହ୍ରଦର ଝଲମଲ ନୀଳ ପାଣି ପାଖରେ ମାଣିକ ନାମରେ ଜଣେ ଗଉଡ଼ୁଣୀ ରହୁଥିଲା। ପ୍ରତିଦିନ ସକାଳେ ସେ ଥଣ୍ଡା, ସରଭରା ଦହିର ମାଟି ହାଣ୍ଡି ଧରି ଧୂଳିଆ ରାସ୍ତାରେ ବିକିବାକୁ ଯାଉଥିଲା।

ସେତେବେଳେ ପୁରୀର ମହାନ ରାଜା ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ଦେବ ଦୂର ଦେଶ କାଞ୍ଚିକୁ ଲମ୍ବା ଯାତ୍ରାରେ ବାହାରୁଥିଲେ। ଯିବା ଆଗରୁ ସେ ପ୍ରଭୁ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ମନ୍ଦିରରେ ପ୍ରାର୍ଥନା କରିଥିଲେ: “ପ୍ରଭୁ, ଦୟାକରି ମୋ ସାଙ୍ଗରେ ଚାଲନ୍ତୁ।”

చాలా కాలం క్రితం ఒడిశాలో, మెరిసే నీలి రంగు చిలికా సరస్సు దగ్గర మాణిక అనే ఒక గొల్లపడుచు ఉండేది. ప్రతి ఉదయం ఆమె చల్లని, మీగడ పెరుగు ఉన్న మట్టి కుండలను దుమ్ము దారి వెంట అమ్మడానికి తీసుకెళ్ళేది.

ఆ రోజుల్లో పూరీకి చెందిన గొప్ప రాజు పురుషోత్తమ దేవుడు దూర దేశమైన కంచికి సుదీర్ఘ ప్రయాణం బయలుదేరుతున్నాడు. వెళ్ళే ముందు ఆయన జగన్నాథుడి ఆలయంలో ప్రార్థించాడు: “స్వామీ, దయచేసి నాతో రండి.”

வெகு காலத்துக்கு முன்பு ஒடிசாவில், மின்னும் நீல நிறச் சிலிகா ஏரியின் அருகே மாணிகா என்ற ஒரு பால்காரப் பெண் வாழ்ந்தாள். ஒவ்வொரு காலையும் அவள் குளிர்ந்த, கெட்டியான தயிர் நிறைந்த மண் பானைகளைத் தூசி படிந்த சாலை வழியே விற்கக் கொண்டு செல்வாள்.

அந்த நாட்களில், பூரியின் மாமன்னர் புருஷோத்தம தேவர் தொலைதூர காஞ்சி நாட்டுக்கு நீண்ட பயணம் புறப்பட்டுக்கொண்டிருந்தார். புறப்படும் முன் அவர் ஜகந்நாதர் கோயிலில் வேண்டிக்கொண்டார்: “இறைவா, தயவுசெய்து என்னுடன் வாருங்கள்.”

むかし むかし、オディシャの、あおく かがやく チリカ湖の ちかくに、マニカという ミルクうりの むすめが すんでいました。まいあさ マニカは、つめたくて こくの ある ヨーグルトの はいった つちの つぼを もって、すなぼこりの みちを うりに いきました。

その ころ、プリーの えらい おうさま、プルショーッタマ・デーヴァは、とおい カーンチーの くにへ ながい たびに でる ところでした。しゅっぱつの まえに、おうさまは ジャガンナートさまの おてらで いのりました。「かみさま、どうか わたしと いっしょに きてください」

That morning, two riders came galloping down Manika’s road, far ahead of the king’s army. One was dark and rode a black horse. The other was fair and rode a white horse. Their faces shone like lamps.

“Sister,” called the dark rider, “we are so thirsty. May we have some curd?”

Manika smiled and held up her pots. “Drink as much as you like.” The riders drank until every pot was empty.

उस सुबह, राजा की सेना से बहुत आगे, दो घुड़सवार माणिका की सड़क पर सरपट दौड़ते आए। एक साँवले रंग का था और काले घोड़े पर सवार था। दूसरा गोरा था और सफ़ेद घोड़े पर सवार था। उनके चेहरे दीयों की तरह चमक रहे थे।

“बहन,” साँवले घुड़सवार ने पुकारा, “हमें बहुत प्यास लगी है। क्या हमें थोड़ा दही मिल सकता है?”

माणिका मुस्कुराई और अपने मटके ऊपर उठाए। “जितना चाहो, पी लो।” घुड़सवारों ने तब तक पिया जब तक हर मटका ख़ाली नहीं हो गया।

ସେଦିନ ସକାଳେ, ରାଜାଙ୍କ ସେନାଠାରୁ ବହୁତ ଆଗରେ, ଦୁଇଜଣ ଅଶ୍ୱାରୋହୀ ମାଣିକର ରାସ୍ତାରେ ଦୌଡ଼ି ଦୌଡ଼ି ଆସିଲେ। ଜଣେ କଳା ଥିଲେ ଆଉ କଳା ଘୋଡ଼ାରେ ବସିଥିଲେ। ଅନ୍ୟ ଜଣେ ଗୋରା ଥିଲେ ଆଉ ଧଳା ଘୋଡ଼ାରେ ବସିଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କ ମୁହଁ ଦୀପ ପରି ଝଲମଲ କରୁଥିଲା।

“ଭଉଣୀ,” କଳା ଅଶ୍ୱାରୋହୀ ଡାକିଲେ, “ଆମକୁ ବହୁତ ଶୋଷ ଲାଗିଛି। ଟିକିଏ ଦହି ମିଳିବ କି?”

ମାଣିକ ହସିଲା ଆଉ ତା’ ହାଣ୍ଡି ଟେକି ଧରିଲା। “ଯେତେ ଇଚ୍ଛା ପିଅନ୍ତୁ।” ଅଶ୍ୱାରୋହୀମାନେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ହାଣ୍ଡି ଖାଲି ହେବା ଯାଏଁ ପିଇଲେ।

ఆ ఉదయం, రాజు సైన్యం కంటే చాలా ముందుగా, ఇద్దరు అశ్వికులు మాణిక దారిలో దౌడుతీస్తూ వచ్చారు. ఒకరు నల్లగా ఉండి నల్ల గుర్రం మీద ఉన్నారు. మరొకరు తెల్లగా ఉండి తెల్ల గుర్రం మీద ఉన్నారు. వారి ముఖాలు దీపాల్లా వెలుగుతున్నాయి.

“చెల్లెమ్మా,” అని నల్లని అశ్వికుడు పిలిచాడు, “మాకు చాలా దాహంగా ఉంది. కాస్త పెరుగు ఇస్తావా?”

మాణిక నవ్వి తన కుండలను పైకి ఎత్తింది. “ఎంత కావాలంటే అంత తాగండి.” ప్రతి కుండా ఖాళీ అయ్యే వరకు అశ్వికులు తాగారు.

அன்று காலை, மன்னரின் படைக்கு வெகு முன்னால், இரண்டு குதிரை வீரர்கள் மாணிகாவின் சாலையில் பாய்ந்து வந்தார்கள். ஒருவர் கருமையாக இருந்து கருப்புக் குதிரையில் இருந்தார். மற்றவர் சிவப்பாக இருந்து வெள்ளைக் குதிரையில் இருந்தார். அவர்கள் முகங்கள் விளக்குகள் போல ஒளிர்ந்தன.

“சகோதரி,” என்று கருமையான வீரர் அழைத்தார், “எங்களுக்கு ரொம்பத் தாகமாக இருக்கிறது. கொஞ்சம் தயிர் கிடைக்குமா?”

மாணிகா புன்னகைத்துத் தன் பானைகளை உயர்த்தினாள். “வேண்டிய அளவு குடியுங்கள்.” ஒவ்வொரு பானையும் காலியாகும் வரை வீரர்கள் குடித்தார்கள்.

その あさ、おうさまの ぐんたいより ずっと さきに、ふたりの きしが マニカの みちを うまで かけてきました。ひとりは はだが くろく、くろい うまに のっていました。もう ひとりは はだが しろく、しろい うまに のっていました。ふたりの かおは ランプのように かがやいていました。

「おじょうさん」と くろい きしが よびかけました。「のどが からからなんだ。ヨーグルトを すこし もらえないかな?」

マニカは にっこりして、つぼを もちあげました。「すきなだけ どうぞ」きしたちは つぼが ぜんぶ からっぽに なるまで のみました。

“We have no coins,” said the dark rider, “but take this.” He slipped a gold ring set with a sparkling jewel into her hand. “Our master, the king, is coming behind us. Show him this ring, and he will pay you.”

And with a cloud of dust, the two riders were gone.

Soon the king’s army came marching by. Manika stepped forward bravely and held up the ring.

“हमारे पास सिक्के नहीं हैं,” साँवले घुड़सवार ने कहा, “पर यह ले लो।” उसने चमकते रत्न जड़ी एक सोने की अँगूठी उसके हाथ में रख दी। “हमारे स्वामी, राजा, हमारे पीछे आ रहे हैं। उन्हें यह अँगूठी दिखाना, वे तुम्हें पैसे दे देंगे।”

और धूल के एक बादल के साथ दोनों घुड़सवार ग़ायब हो गए।

जल्द ही राजा की सेना कूच करती हुई आई। माणिका बहादुरी से आगे बढ़ी और अँगूठी ऊपर उठाई।

“ଆମ ପାଖରେ ମୁଦ୍ରା ନାହିଁ,” କଳା ଅଶ୍ୱାରୋହୀ କହିଲେ, “କିନ୍ତୁ ଏହା ନିଅ।” ସେ ଝଲମଲ ରତ୍ନ ଖଚିତ ଗୋଟିଏ ସୁନା ମୁଦି ତା’ ହାତରେ ଦେଲେ। “ଆମ ପ୍ରଭୁ, ରାଜା, ଆମ ପଛରେ ଆସୁଛନ୍ତି। ତାଙ୍କୁ ଏହି ମୁଦି ଦେଖାଇବ, ସେ ତୁମକୁ ଦାମ ଦେବେ।”

ଆଉ ଧୂଳିର ଗୋଟିଏ ବାଦଲ ସହ ଦୁଇ ଅଶ୍ୱାରୋହୀ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଗଲେ।

ଖୁବ୍ ଶୀଘ୍ର ରାଜାଙ୍କ ସେନା ମାର୍ଚ୍ଚ କରି ଆସିଲା। ମାଣିକ ସାହସର ସହ ଆଗକୁ ଆସିଲା ଆଉ ମୁଦିଟି ଟେକି ଧରିଲା।

“మా దగ్గర నాణేలు లేవు,” అన్నాడు నల్లని అశ్వికుడు, “కానీ ఇది తీసుకో.” మెరిసే రత్నం పొదిగిన ఒక బంగారు ఉంగరాన్ని ఆమె చేతిలో పెట్టాడు. “మా యజమాని, రాజు, మా వెనకే వస్తున్నారు. ఆయనకు ఈ ఉంగరం చూపించు, ఆయన నీకు డబ్బు ఇస్తారు.”

దుమ్ము మేఘంతో పాటు ఆ ఇద్దరు అశ్వికులు మాయమైపోయారు.

త్వరలోనే రాజు సైన్యం కవాతు చేస్తూ వచ్చింది. మాణిక ధైర్యంగా ముందుకు వచ్చి ఉంగరాన్ని పైకి ఎత్తి చూపించింది.

“எங்களிடம் காசுகள் இல்லை,” என்றார் கருமையான வீரர், “ஆனால் இதை எடுத்துக்கொள்.” மின்னும் ரத்தினம் பதித்த ஒரு தங்க மோதிரத்தை அவள் கையில் வைத்தார். “எங்கள் தலைவர், மன்னர், எங்களுக்குப் பின்னால் வருகிறார். அவரிடம் இந்த மோதிரத்தைக் காட்டு, அவர் உனக்குப் பணம் தருவார்.”

ஒரு தூசி மேகத்துடன், அந்த இரண்டு வீரர்களும் மறைந்துவிட்டார்கள்.

சீக்கிரமே மன்னரின் படை அணிவகுத்து வந்தது. மாணிகா தைரியமாக முன்னே வந்து மோதிரத்தை உயர்த்திக் காட்டினாள்.

「おかねを もっていないんだ」と くろい きしは いいました。「でも これを うけとって」そう いって、きらきら ひかる ほうせきの ついた きんの ゆびわを マニカの てに のせました。「わたしたちの ごしゅじん、おうさまが うしろから くる。この ゆびわを みせれば、おだいを はらって くれるよ」

そして すなけむりを あげて、ふたりの きしは いなくなりました。

まもなく おうさまの ぐんたいが やってきました。マニカは ゆうきを だして まえに でて、ゆびわを たかく かかげました。

The king climbed down from his elephant and gasped. “This ring belongs to Lord Jagannath himself!” he said. “It hangs in the temple at Puri.”

Then he understood. The dark rider was Lord Jagannath, and the fair rider was his brother, Lord Balabhadra. They had answered his prayer and ridden ahead to be with him.

The king thanked Manika with his whole heart and gave her village a new name in her honor: Manikapatana. And people in Odisha still tell the story of the kind milkmaid who shared her curd with the Lord.

राजा अपने हाथी से नीचे उतरे और हैरानी से साँस खींची। “यह अँगूठी तो स्वयं भगवान जगन्नाथ की है!” उन्होंने कहा। “यह पुरी के मंदिर में रहती है।”

तब वे समझ गए। साँवला घुड़सवार भगवान जगन्नाथ थे, और गोरा घुड़सवार उनके भाई, भगवान बलभद्र। उन्होंने उनकी प्रार्थना सुन ली थी और उनके साथ रहने के लिए आगे-आगे चल पड़े थे।

राजा ने पूरे दिल से माणिका को धन्यवाद दिया और उसके सम्मान में उसके गाँव को एक नया नाम दिया: माणिकपाटणा। और ओडिशा के लोग आज भी उस दयालु ग्वालिन की कहानी सुनाते हैं जिसने भगवान के साथ अपना दही बाँटा था।

ରାଜା ତାଙ୍କ ହାତୀରୁ ଓହ୍ଲାଇଲେ ଆଉ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ନିଶ୍ୱାସ ଟାଣିଲେ। “ଏହି ମୁଦି ତ ସ୍ୱୟଂ ପ୍ରଭୁ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କର!” ସେ କହିଲେ। “ଏହା ପୁରୀ ମନ୍ଦିରରେ ଥାଏ।”

ତା’ପରେ ସେ ବୁଝିଗଲେ। କଳା ଅଶ୍ୱାରୋହୀ ଥିଲେ ପ୍ରଭୁ ଜଗନ୍ନାଥ, ଆଉ ଗୋରା ଅଶ୍ୱାରୋହୀ ଥିଲେ ତାଙ୍କ ଭାଇ, ପ୍ରଭୁ ବଳଭଦ୍ର। ସେମାନେ ତାଙ୍କ ପ୍ରାର୍ଥନା ଶୁଣିଥିଲେ ଆଉ ତାଙ୍କ ସାଙ୍ଗରେ ରହିବା ପାଇଁ ଆଗେ ଆଗେ ଚାଲିଥିଲେ।

ରାଜା ପୂରା ହୃଦୟରେ ମାଣିକକୁ ଧନ୍ୟବାଦ ଦେଲେ ଆଉ ତା’ ସମ୍ମାନରେ ତା’ ଗାଁର ନୂଆ ନାମ ଦେଲେ: ମାଣିକପାଟଣା। ଆଉ ଓଡ଼ିଶାର ଲୋକମାନେ ଆଜି ବି ସେହି ଦୟାଳୁ ଗଉଡ଼ୁଣୀର କାହାଣୀ କହନ୍ତି, ଯିଏ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ସହ ତା’ର ଦହି ବାଣ୍ଟିଥିଲା।

రాజు తన ఏనుగు మీద నుంచి దిగి ఆశ్చర్యంతో ఊపిరి పీల్చాడు. “ఈ ఉంగరం స్వయంగా జగన్నాథ స్వామిదే!” అన్నాడు. “ఇది పూరీ ఆలయంలో ఉంటుంది.”

అప్పుడు ఆయనకు అర్థమైంది. నల్లని అశ్వికుడు జగన్నాథ స్వామి, తెల్లని అశ్వికుడు ఆయన సోదరుడు బలభద్ర స్వామి. వారు ఆయన ప్రార్థనను విని, ఆయనతో ఉండటానికి ముందుగా వెళ్ళారు.

రాజు మనస్ఫూర్తిగా మాణికకు కృతజ్ఞతలు చెప్పి, ఆమె గౌరవార్థం ఆమె ఊరికి కొత్త పేరు పెట్టాడు: మాణికపట్న. ఒడిశా ప్రజలు ఈనాటికీ దేవుడితో తన పెరుగు పంచుకున్న ఆ దయగల గొల్లపడుచు కథను చెప్పుకుంటారు.

மன்னர் தன் யானையிலிருந்து இறங்கி வியப்பில் மூச்சை இழுத்தார். “இந்த மோதிரம் ஜகந்நாதருடையதே!” என்றார். “இது பூரி கோயிலில் இருக்கும்.”

அப்போது அவருக்குப் புரிந்தது. கருமையான வீரர் ஜகந்நாதர், சிவந்த வீரர் அவருடைய சகோதரர் பலபத்திரர். அவர்கள் அவருடைய வேண்டுதலைக் கேட்டு, அவருடன் இருக்க முன்னால் சென்றிருந்தார்கள்.

மன்னர் மனமார மாணிகாவுக்கு நன்றி சொல்லி, அவள் நினைவாக அவளுடைய கிராமத்துக்கு ஒரு புதிய பெயர் சூட்டினார்: மாணிகபட்டணா. கடவுளுடன் தன் தயிரைப் பகிர்ந்துகொண்ட அந்த அன்பான பால்காரப் பெண்ணின் கதையை ஒடிசா மக்கள் இன்றும் சொல்கிறார்கள்.

おうさまは ゾウから おりて、はっと いきを のみました。「この ゆびわは ジャガンナートさま ごじしんの ものだ!」と おうさまは いいました。「プリーの おてらに ある ものだ」

それで おうさまには わかりました。くろい きしは ジャガンナートさま、しろい きしは おにいさんの バラバドラさまだったのです。ふたりは おうさまの いのりを きいて、いっしょに いる ために さきに かけていたのでした。

おうさまは こころから マニカに おれいを いい、マニカを たたえて、むらに あたらしい なまえを つけました。マニカパトナです。いまでも オディシャの ひとびとは、かみさまに ヨーグルトを わけてあげた やさしい むすめの おはなしを かたりつたえています。